Markandeya Purana — Adhyaya 60, Shloka 15

Adhyaya 60 — Descriptions of Kimpurusha-varsha, Hari-varsha, Ilavrita (Meru-varsha), Ramyaka, and Hiranyamaya

Sanskrit

महाबलाः सतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः ।

महाकाया महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः ॥

Transliteration

mahābalāḥ satejaskā jāyante tatra mānavāḥ |

mahākāyā mahāsattvā dhaninaḥ priyadarśanāḥ ||

Translation

Tại đó sinh ra những con người có sức mạnh và quang huy lớn—thân hình to lớn, sinh lực dồi dào, giàu có, và dung mạo khả ái.

Word by Word

• महाबलाः: very strong
• महाबलाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः—महद् बलं येषाम्

• सतेजस्काः: radiant, full of vigor
• सतेजस्काः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: स + तेजस् + क (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः—सत् तेजः यस्य (possessing good splendor/energy)

• जायन्ते: are born
• जायन्ते: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• मानवाः: humans
• मानवाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• महाकायाः: large-bodied
• महाकायाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: महा + काय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः—महान् कायः येषाम्

• महासत्त्वाः: great in strength/virtue
• महासत्त्वाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: महा + सत्त्व (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः—महद् सत्त्वम् (strength/virtue) येषाम्

• धनिनः: wealthy
• धनिनः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: धनिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘possessing wealth’

• प्रियदर्शनाः: pleasant-looking
• प्रियदर्शनाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय + दर्शन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहिः—प्रियं दर्शनं येषाम् (pleasant to behold)

Speakers

• Narrative description (cosmographic narration; speaker not explicit in this verse-unit)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Cosmology
• Sacred Geography
• Ideal human attributes

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The text links embodied excellence (strength, beauty, prosperity) with the nature of a realm—implying graded worlds where karmic and cosmic conditions shape human potential.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Again 'Sthāna'—describing the qualities of beings inhabiting particular cosmic regions.

What is the esoteric significance?

Strength and radiance (bala/tejas) are markers of sattva and subtle power; the verse can be read as a portrait of a refined embodiment where life-force is unobstructed.