Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Adhyaya 59Cosmic Geography and Yuga-Order: Bhadrashva, Ketumala, and the Northern Kuru Region

कौरञ्जः पर्णशालाग्रः पञ्चैते तु कुलाचलाः ।

तेषां प्रसूतिरन्ये ये बहवः क्षुद्रपर्वताः ॥

kaurañjaḥ parṇaśālāgraḥ pañcaite tu kulācalāḥ / teṣāṃ prasūtir anye ye bahavaḥ kṣudraparvatāḥ

Kaurañja và Parṇaśālāgra—những núi này (cùng với các núi đã nêu trước) là năm kulācala, tức năm “núi tộc hệ” chủ yếu. Từ chúng phát sinh nhiều đồi núi nhỏ khác.

कौरञ्जःKaurañja (a mountain)
कौरञ्जः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकौरञ्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; proper name
पर्णशालाग्रःParṇaśālāgra (a mountain)
पर्णशालाग्रः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootपर्णशाला (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'peak of the leaf-hut/leafy pavilion')
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचनार्थे; numeral used with एते
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; demonstrative pronoun
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
कुलाचलाःprincipal mountains (kulācala-s)
कुलाचलाः:
सम्प्रज्ञात-कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकुलाचल (प्रातिपदिक; कुल + अचल)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (proper class-name)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
प्रसूतिःoffspring/origin
प्रसूतिः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootप्रसूतिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
येwho/which
ये:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; relative pronoun
बहवःmany
बहवः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; adjective qualifying पर्वताः
क्षुद्रपर्वताःminor mountains
क्षुद्रपर्वताः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootक्षुद्र (प्रातिपदिक) + पर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; कर्मधारय-समास ('small mountains')
Narrator to interlocutor

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

CosmologySacred geographyMountain taxonomy (kulācala)

FAQs

The hierarchy of mountains mirrors Purāṇic ideas of lineage and derivation: major supports generate secondary forms—an analog to how primary principles yield many particulars.

Cosmographical detailing functions as a supporting layer for 'Sarga/Pratisarga' (world-structure) rather than direct 'Vaṃśa' genealogy.

‘Kulācalas’ can be read as archetypal stabilizers (inner ‘supports’ of practice); ‘kṣudra’ hills represent the proliferating sub-structures of experience arising from core foundations.