Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Adhyaya 38Dattatreya on Non-Identification (Mamata) and the Path to Liberation

मार्जारभक्षिते दुःखं यादृशं गृहकुक्कुटे ।

न तादृङ्ममताशून्ये कलविङ्केऽथ मूषिके ॥

mārjārabhakṣite duḥkhaṃ yādṛśaṃ gṛhakukkuṭe |

na tādṛṅ mamatāśūnye kalaviṅke 'tha mūṣike ||

Nỗi buồn khi con gà của người chủ gia đình bị mèo ăn không được cảm nhận theo cùng cách đối với chim sẻ hay chuột, vì đối với chúng không có ý niệm “của tôi”.

mārjāra-bhakṣitein/for (one) eaten by a cat
mārjāra-bhakṣite:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmārjāra + √bhakṣ (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (mārjāreṇa bhakṣite = eaten by a cat); कृदन्तः—क्त (PPP) ‘bhakṣita’
duḥkhamsorrow
duḥkham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘yādṛśam’ इत्यनेन सह—प्रथमा (the sorrow is such)
yādṛśamsuch as; of what kind
yādṛśam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyādṛś (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘duḥkham’ इत्यस्य विशेषण
gṛha-kukkuṭein the house-rooster
gṛha-kukkuṭe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgṛha + kukkuṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (gṛhasya kukkuṭaḥ)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
tādṛksuch (as that)
tādṛk:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottādṛś (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘duḥkham’ इत्यस्य अनुवृत्ति (such [sorrow])
mamatā-śūnyein one devoid of ‘mine-ness’
mamatā-śūnye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootmamatā + śūnya (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (mamatayā śūnyaḥ = devoid of possessiveness)
kalaviṅkein a sparrow/chick-bird (kalaviṅka)
kalaviṅke:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalaviṅka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
athaand; then
atha:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formसमुच्चय/अनन्तर-निपात (conjunction/then)
mūṣikein a mouse
mūṣike:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūṣika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
Jaḍa to Dattātreya

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Attachment as the measure of griefEveryday analogyDetachment

FAQs

Grief is proportional to identification/ownership, not to the bare event. Training the mind away from possessiveness reduces suffering without denying compassion.

An instructional illustration (upamā) inside narrative; not directly pancalakṣaṇa data.

The example exposes a hidden ‘value-assignment’ created by egoic appropriation; liberation involves undoing this superimposition (adhyāsa).