Home›Markandeya Purana›Adhy. 37›Shloka 35
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 35

Adhyaya 37 — Alarka’s Crisis and the Teaching on Non-Attachment (Madālasa’s Instruction Recalled)

Sanskrit

तन्मात्रावस्थिते सूक्ष्मे तृतीयांशे च पश्यतः ।

तथैव भूतसद्भावं शरीरं किं सुखासुखम् ॥

Transliteration

tan-mātrāvasthite sūkṣme tṛtīyāṃśe ca paśyataḥ | tathaiva bhūta-sadbhāvaṃ śarīraṃ kiṃ sukhāsukham ||

Translation

Khi người ta an trụ trong trạng thái vi tế, thuần nhất của “chỉ-có-Đó”, và chiêm kiến “phần thứ ba” (lập trường cao hơn vượt thô và tế), thân được thấy chỉ là sự hiện hữu của các đại—vậy lạc hay khổ nào có thể thuộc về Tự Ngã?

Word by Word
तन्मात्रावस्थितेin what is established only as that-measure (mere that)
तन्मात्रावस्थिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतन्मात्रा + अवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था with अव)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समासः—तन्मात्रा-अवस्थित (तत्पुरुष)
सूक्ष्मेin the subtle
सूक्ष्मे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
तृतीयांशेin the third part
तृतीयांशे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतृतीय + अंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समासः—तृतीय-अंश (तत्पुरुष)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
पश्यतःof (one who is) seeing/observing
पश्यतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपश्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पश्)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); वर्तमानकृदन्त (present participle)
तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic: indeed/just)
भूतसद्भावम्the real existence of the elements
भूतसद्भावम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूत + सद्भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समासः—भूत-सद्भाव (तत्पुरुष)
शरीरम्the body
शरीरम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
किम्what?
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
सुखासुखम्pleasure and pain
सुखासुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुख + असुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); समासः—सुख + असुख (द्वन्द्व)
Speakers
Philosophical speaker within the dialogue (Advaitic self-inquiry voice; exact named speaker not provided in the excerpt)
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes
Witness-consciousnessBody as elementsTuriya-like ‘third’ standpointNegation (neti-neti style)

FAQs

Seeing the body as elemental process rather than ‘I’ reduces fear and craving. Ethically it encourages restraint and compassion (less ego-driven conflict).

Outside pañcalakṣaṇa; it is contemplative instruction embedded in the Purāṇa.

The ‘third portion’ suggests a transcendental witnessing mode (beyond gross/subtle identifications). In that mode, sukha-duḥkha are recognized as phenomena, not the knower.

←Previous Verse
Next Verse→