Shloka 35

Adhyaya 29 — Alarka’s Inquiry and Madalasa’s Teaching on Householder Dharma (Gārhasthya), Vaiśvadeva, and Atithi Hospitality

Sanskrit

भिक्षाञ्च याचतां दद्यāt परिव्राड्ब्रह्मचारिणाम् ।

ग्रासप्रमाणा भिक्षा स्यादग्रं ग्रासचतुष्टयम् ॥

Transliteration

bhikṣāṃ ca yācatāṃ dadyāt parivrāḍbrahmacāriṇām / grāsapramāṇā bhikṣā syād agraṃ grāsacatuṣṭayam

Translation

Người ấy nên bố thí cho những người đến xin—các du tăng khất sĩ và các brahmacārin (học trò giữ phạm hạnh). Bố thí nên được định lượng theo “miếng ăn”; “phần đầu tiên” được nói là bốn miếng ăn.

Word by Word

• भिक्षाम्: alms
• भिक्षाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भिक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• याचताम्: of the beggars
• याचताम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Verb
• Root: √याच् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle) ‘याचत्’ + षष्ठी-बहुवचन; ‘of those who beg’

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Vidhi-kriyā (विधिक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• परिव्राट्: of wandering ascetics
• परिव्राट्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: परिव्राट् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (परिव्राज्/परिव्राट्-सम्बन्ध); ‘of wandering mendicants’

• ब्रह्मचारिणाम्: of brahmacārins (students)
• ब्रह्मचारिणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• ग्रासप्रमाणा: measured by a mouthful
• ग्रासप्रमाणा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग्रास-प्रमाण (प्रातिपदिक; घटक: ग्रास + प्रमाण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (भिक्षा-विशेषण)

• भिक्षा: alms
• भिक्षा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भिक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• अग्रं: the first portion
• अग्रं: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ग्रासचतुष्टयम्: a set of four mouthfuls
• ग्रासचतुष्टयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रास-चतुष्टय (प्रातिपदिक; घटक: ग्रास + चतुष्टय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘four mouthfuls’ (समाहार)

Speakers

• Dharma-instruction voice within the Markandeya Purana’s didactic section

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Dāna
• Bhikṣā
• Support of renunciants
• Householder obligations

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

A stable society depends on reciprocal support: householders sustain students and renunciants; alms are to be tangible and properly portioned, not merely symbolic.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Dharma-ācāra content; not a cosmological or dynastic unit.

What is the esoteric significance?

Measuring alms as ‘morsels’ disciplines both giver and receiver—training moderation, humility, and non-attachment around food.