Shloka 1
Adhyaya 16 — The Son’s Counsel on Renunciation and the Anasuya–Mandavya Episode: The Suspension of Sunrise and the Power of Pativrata
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादो नाम पञ्चदशोऽध्यायः ।
षोडशोऽध्यायः पितावाच कथितं मे त्वया वत्स संसारस्य व्यवस्थितम् ।
स्वरूपमतीहेयस्य घटीयन्त्रवदव्ययम् ॥
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe pitāputrasaṃvādo nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ | ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ pitāvāca kathitaṃ me tvayā vatsa saṃsārasya vyavasthitam | svarūpam atiheyasya ghaṭīyantravad avyayam ||
Như vậy, trong Thánh Mārkaṇḍeya Purāṇa, kết thúc chương mười lăm mang tên “Cuộc đối thoại giữa Cha và Con”. Chương mười sáu: Người cha nói: “Con yêu dấu, con đã giải thích cho ta sự vận hành có trật tự của luân hồi (saṃsāra)—hình tướng của nó, khó vượt qua, không ngừng nghỉ, như cơ cấu của đồng hồ nước.”
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Saṃsāra is presented as lawful and repetitive—like a clockwork—implying that ethical action (dharma) is the rational response to a structured moral universe, not a chaotic one.
This is framing and reflective commentary rather than one of the five marks; it supports the Purāṇa’s didactic function that contextualizes cosmology and genealogy within lived moral reality.
The water-clock metaphor suggests time-bound compulsion: beings revolve in cycles until insight breaks identification with the mechanism. ‘Hard to cross’ implies the need for jñāna and vairāgya in addition to ritual merit.