Shloka 57
Adhyāya 55: Pārtha–Rādheya Saṃvāda and Tactical Exchange
Chapter 55
हैमं चन्द्रार्कसंकाशं कवचं यस्य दृश्यते । जातरूपशिरस्त्राणं मनस्तापयतीव मे
arjuna uvāca |
haimaṁ candrārkasaṅkāśaṁ kavacaṁ yasya dṛśyate |
jātarūpaśirastrāṇaṁ manastāpayatīva me ||
Arjuna nói: “Người mà áo giáp vàng rực sáng như trăng và như mặt trời, và mũ trụ bằng vàng ròng—chỉ nhìn thấy thôi cũng như thiêu đốt tâm trí ta bằng nỗi sầu. Bởi vị dũng sĩ hùng cường ấy là tổ phụ của chúng ta, Bhīṣma, con của Śāntanu: dẫu được ban cho vẻ huy hoàng và xứng đáng của vương quyền, ngài vẫn đặt mình dưới mệnh lệnh của Duryodhana. Thấy sự vĩ đại bị trói buộc vào một chính nghĩa bất chính, lòng ta đau đớn khôn nguôi.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a central Mahābhārata ethic: greatness and virtue can be morally compromised when bound by misplaced loyalty. Arjuna’s anguish arises from seeing a revered elder, radiant and worthy, nevertheless serving an unrighteous leadership—showing the tension between personal vows/obedience and the higher demands of dharma.
Arjuna identifies a brilliantly armoured warrior and reacts with inner pain. He recognizes him as Bhīṣma, the Kuru grandsire (son of Śāntanu), and laments that despite Bhīṣma’s eminence he is acting under Duryodhana’s authority, which Arjuna views as ethically troubling.