Shloka 13
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
पृथिवीतीर्थमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत् | ततः शालूकिनी गत्वा तीर्थसेवी नराधिप,महाराज! वहाँसे पृथिवीतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे सहस्र गोदानका फल प्राप्त होता है। राजन! वहाँसे तीर्थसेवी मनुष्य शालूकिनीमें जाकर दशाश्वमेधतीर्थमें स्नान करनेसे उसी फलका भागी होता है। सर्पदेवीमें जाकर उत्तम नागतीर्थका सेवन करनेसे मनुष्य अग्निष्टोमका फल पाता और नागलोकमें जाता है। धर्मज्ञ! वहाँसे तरन्तुक नामक द्वारपालके पास जाय। वहाँ एक रात निवास करनेसे सहसख्र गोदानका फल होता है। वहाँसे नियमपूर्वक नियमित भोजन करते हुए पंचनदतीर्थमें जाय और वहाँ कोटितीर्थमें स्नान करे। इससे अश्वमेधयज्ञका फल प्राप्त होता है। अश्विनीतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे मनुष्य रूपवान् होता है
ghulastya uvāca | pṛthivītīrtham āsādya go-sahasra-phalaṁ labhet | tataḥ śālūkinīṁ gatvā tīrtha-sevī narādhipa mahārāja | daśāśvamedha-tīrthe snānena tasyaiva phala-bhāgī bhavati | sarpadevīṁ gatvā uttama-nāga-tīrtha-sevanena manuṣyo ’gniṣṭoma-phalaṁ prāpya nāga-lokaṁ gacchati | dharmajña tatraḥ tarantuka-nāmnaḥ dvārapālasya samīpaṁ vrajet | tatraika-rātra-nivāsena go-sahasra-phalaṁ bhavati | tato niyama-pūrvakaṁ niyamita-bhojanaḥ pañcanada-tīrthaṁ gatvā tatra koṭi-tīrthe snāyāt | tena aśvamedha-yajña-phalaṁ prāpnoti | aśvinī-tīrthe snānena manuṣyo rūpavān bhavati |
Ghulastya nói: “Đến Pṛthivī-tīrtha, người ta được công đức ngang với việc bố thí một nghìn con bò. Rồi, hỡi đại vương, người phụng sự các tīrtha hãy đến Śālūkinī; tắm tại Daśāśvamedha-tīrtha ở đó thì được dự phần công đức ấy. Tiếp nữa, đến Sarpadevī, thành kính nương tựa Nāga-tīrtha tối thắng, người ấy đạt quả của lễ Agniṣṭoma và đi đến cõi Nāga. Hỡi bậc am tường dharma, từ đó hãy đến gặp vị giữ cửa tên Tarantuka; chỉ trú lại một đêm cũng lại được công đức như bố thí một nghìn con bò. Rồi, giữ giới và ăn uống điều độ, hãy đến Pañcanada-tīrtha và tắm tại Koṭi-tīrtha; nhờ vậy đạt quả của lễ Aśvamedha. Tắm tại Aśvinī-tīrtha, người ta được dung mạo mỹ lệ.”
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that disciplined pilgrimage—approaching tīrthas with restraint, regulated living, and reverence—yields spiritual merit comparable to major gifts and Vedic sacrifices, emphasizing ethical self-control as integral to religious practice.
A speaker named Ghulastya guides the king through a sequence of sacred sites, describing the specific fruits (phala) gained by bathing or staying at each tīrtha—ranging from the merit of cow-gifts and Aśvamedhas to attaining the Nāga realm and personal beauty.