Shloka 9
दमयन्ती-शपथः वायोः साक्ष्यं च
Damayantī’s Oath and Vāyu’s Testimony
हस्वमासाद्य संचारं नासौ विनमते क्वचित् | तं तु दृष्टया यथा5संगमुत्सपति यथासुखम्,किसी छोटे-से-छोटे दरवाजेपर जाकर भी वह झुकता नहीं है। उसे देखकर बड़ी आसानीके साथ दरवाजा ही इस प्रकार ऊँचा हो जाता है कि जिससे मस्तकका उससे स्पर्श नहो
hrasvam āsādya sañcāraṁ nāsau vinamate kvacit | taṁ tu dṛṣṭvā yathā-saṅgam utsarpati yathā-sukham |
Bṛhadaśva nói: Dẫu đến một lối đi có cửa thấp đến mấy, người ấy cũng chẳng hề cúi mình. Thế nhưng vừa thấy người ấy, chính khung cửa lại tự nâng cao lên—đúng mức cần thiết—để đầu người ấy không chạm vào. Câu chuyện ngầm chỉ rằng kiêu mạn không chịu hạ mình, còn thế gian lại kỳ lạ bị ép phải chiều theo nó, báo trước hiểm họa của ngã mạn và những lệch lạc phi thường mà nó có thể gây ra.
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical contrast between humility and pride: refusing to bow is portrayed as a stubborn arrogance, and the miraculous ‘rising doorway’ suggests how the world can become distorted to accommodate ego—an implicit warning that dharma favors modesty and self-restraint.
Bṛhadaśva describes a figure who never stoops even at a low entrance; instead, the doorway itself lifts up on seeing him, preventing any contact with his head—an illustrative marvel used to characterize the person’s unbending nature.