Shloka 11
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
अथैनामन्ववेक्षस्व मृगचर्यामिवात्मन: । दुर्बलाचरितां राजन् न बलस्थैनिषिविताम्,“राजन! मृगोंके समान अपनी इस वनचर्यापर ही दृष्टिपात कीजिये। दुर्बल मनुष्य ही इस प्रकार वनमें रहकर समय बिताते हैं। बलवान् मनुष्य वनवासका सेवन नहीं करते
atha enām anvavekṣasva mṛgacaryām iva ātmanaḥ | durbalācaritāṁ rājan na balasthaiḥ niṣevitām ||
Vaiśampāyana nói: “Tâu Đại vương, xin hãy nhìn kỹ lối sống nơi rừng núi của ngài—như loài nai hoang lang thang. Cách sống qua ngày trong rừng như thế là thói quen của kẻ yếu; không phải con đường mà người có sức mạnh chọn lấy.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse urges a ruler to evaluate whether a passive, animal-like forest existence is appropriate; it frames mere endurance in exile as a path of the weak, implying that strength should express itself through purposeful action aligned with one’s dharma rather than resignation.
In Vaiśampāyana’s narration, a king is being addressed and admonished to reflect on his current forest-dwelling; the speaker contrasts such life with the conduct expected of the strong, sharpening the moral tension around exile, agency, and royal duty.