Shloka 51
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
विरज्यति यथाकामं न च धर्म विमुज्चति । इस जगत्में ज्ञानदृष्टिसे सम्पन्न पुरुष राग-द्वेष आदि दोषोंका अनुसरण नहीं करता। उसे यशथेष्ट वैराग्य होता है तथा वह कभी धर्मका त्याग नहीं करता है ।। सर्वत्यागे च यतते दृष्टवा लोक॑ क्षयात्मकम्
virajyati yathākāmaṁ na ca dharmaṁ vimucyati | sarvatyāge ca yatate dṛṣṭvā lokaṁ kṣayātmakam ||
Người thợ săn nói: “Người có cái thấy của tri kiến chân thật có thể tùy ý sinh tâm ly dục, nhưng không hề từ bỏ dharma. Thấy rõ thế gian vốn hoại diệt, người ấy nỗ lực hướng đến sự xả ly trọn vẹn, không chạy theo các lỗi của tham ái và sân hận.”
व्याध उवाच
Educational Q&A
True knowledge expresses itself as voluntary dispassion without moral collapse: one may become detached from desires and aversions, yet dharma must not be abandoned; recognizing the world’s perishability, one should cultivate comprehensive renunciation.
In the Vyādha’s instruction (the hunter-teacher episode in Vana Parva), he explains to his listener that spiritual insight leads to controlled detachment and a stronger commitment to dharma, grounded in the realization that worldly life is transient.