Shloka 115
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
वेदपूर्व वेदितव्यं प्रयत्नात् तत् वै वेदस्तस्य वेद: शरीरम् । वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धौ क्लीबस्त्वात्मा ततू स वेद्यस्य वेद्यम्
vedapūrvaṁ veditavyaṁ prayatnāt tat vai vedas tasya vedaḥ śarīram | vedas tattvaṁ tat-samāsopalabdhau klībatv ātmā tato sa vedyasya vedyam ||
Yudhiṣṭhira nói: “Điều gì đặt nền trên Veda thì phải được biết bằng nỗ lực chí thành; vì chính điều ấy mới thật là ‘Veda’. Với người thực sự biết, Veda tự nó trở thành thân thể—chỗ nương—của tri kiến. Cốt tủy của nó được chứng khi nắm được trong sự tổng hợp cô đọng; nhưng khi bản ngã rơi vào trạng thái bất lực, thiếu sức mạnh nội tâm và sự sáng tỏ, thì ngay cả điều đáng biết cũng chỉ còn là đối tượng để biết, chứ không thành sự chứng ngộ sống động.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
True knowledge must be pursued diligently and grounded in authoritative wisdom (the Veda). Its essence is grasped by understanding the condensed gist, but inner weakness (loss of moral and mental vigor) prevents knowledge from becoming realized truth in one’s life.
In the Vana Parva dialogue context, Yudhiṣṭhira speaks reflectively about the nature of Vedic knowledge—how it should be sought, how its essence is apprehended, and how a weakened inner self fails to assimilate what is knowable into lived understanding.