Shloka 8
Vainya-Aśvamedhe Atri–Gautama–Sanatkumāra-Nirṇaya
Vainya’s Sacrifice and the Settlement of a Dharmic Dispute
स्तोकका: शिखिनश्चैव पुंस्कोकिलगणै: सह । मत्ता: परिपतन्ति सम दर्दुराश्चैव दर्पिता:,पपीहा और मोर नर-कोकिलोंके साथ आनन्दोन्मत्त होकर इधर-उधर उड़ने लगे और मेढक भी घमण्डमें आकर इधर-उधर कूदते और टर्र-टर्र करते थे
stokakāḥ śikhinaś caiva puṁskokilagaṇaiḥ saha | mattāḥ paripatanti sma saṁdardurāś caiva darpitāḥ ||
Vaiśampāyana nói: Chim cu và chim công, cùng với bầy chim cu trống, say men hoan lạc mà bay lượn khắp nơi; còn lũ ếch cũng phồng mình vì hứng khởi, nhảy nhót tứ phía và kêu vang inh ỏi—những dấu hiệu của sức sống thiên nhiên hồi sinh và sinh lực mùa mưa đang dâng trào.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily sets atmosphere rather than issuing a direct moral injunction: it highlights how the natural world responds exuberantly to favorable conditions, suggesting the broader Mahābhārata theme that time (kāla) and circumstance powerfully shape behavior and mood.
Vaiśampāyana describes a lively scene in nature: cuckoos and peacocks fly about in seasonal excitement, while frogs leap and croak loudly—an auditory and visual marker of a flourishing, rain- or spring-touched landscape in the forest setting of the Vana Parva.