Shloka 4
Vainya-Aśvamedhe Atri–Gautama–Sanatkumāra-Nirṇaya
Vainya’s Sacrifice and the Settlement of a Dharmic Dispute
विरूढशष्पा धरणी मत्तदंशसरीसूपा । बभूव पयसा सिक्ता शान्ता सर्वमनोरमा,धरतीपर घास जम गयी। मतवाले डाँस और सर्प आदि विचरने लगे। पृथ्वी जलसे अभिषिक्त होकर शान्त और सबके लिये मनोरम हो गयी
virūḍhaśaṣpā dharaṇī mattadaṃśasarīsṛpā | babhūva payasā siktā śāntā sarvamanoramā ||
Vaiśampāyana nói: Mặt đất phủ đầy mầm cỏ non; những loài côn trùng đốt chích như say men và các loài bò sát như rắn bắt đầu bò đi khắp nơi. Được nước tưới tắm và hồi sinh, đất đai trở nên yên lặng trở lại—êm dịu, đẹp đẽ và đáng mến đối với mọi người. Cảnh ấy báo hiệu sự quân bình của tự nhiên trở về sau xáo động, gợi rằng khi nguồn lực nuôi dưỡng (như nước) được phục hồi, thế gian lắng dịu trong hòa điệu và trở nên thích hợp cho sự sống và an lạc.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ecological and moral order: when life-sustaining conditions are restored (symbolized by water), the world becomes śānta—settled and beneficial to all. It implicitly supports the dharmic idea that stability and welfare arise from proper nourishment, care, and timely relief after hardship.
A descriptive transition is given: the ground sprouts fresh grass; insects and serpents move about; and after being watered, the earth becomes calm and pleasing. It paints a renewed landscape, suggesting the end of dryness or disturbance and the return of fertility.