Shloka 4
Āraṇyaka-parva, Adhyāya 17 — Śālva’s encampment and the Yādava counter-engagement at Dvārakā
भगवान् श्रीकृष्ण कहते हैं--भरतश्रेष्ठ! यादवोंसे ऐसा कहकर रुक्मिणीनन्दन प्रद्युम्न एक सुवर्णमय रथपर आरूढ़ हुए, जिसमें बख्तर पहनाये हुए घोड़े जुते थे। उन्होंने अपनी मकरचिह्लित ध्वजाको ऊँचा किया, जो मुह बाये हुए कालके समान प्रतीत होती थी। उनके रथके घोड़े ऐसे चलते थे, मानो आकाशमें उड़े जा रहे हों। ऐसे अश्वोंसे जुते हुए रथके द्वारा महाबली प्रद्युम्नने शत्रुओंपर आक्रमण किया। वे अपने श्रेष्ठ धनुषको बारंबार खींचकर उसकी टंकार फैलाते हुए आगे बढ़े। उन्होंने पीझठपर तरकस और कमरमें तलवार बाँध ली थी। उनमें शौर्य भरा था और उन्होंने गोहके चमड़ेके बने हुए दस्ताने पहन रखे थे || १-- ३।। स विद्युच्छुरितं चापं विहरन् वै तलातू तलम् । मोहयामास दैतेयान् सर्वान् सौभनिवासिन:,वे अपने धनुषको एक हाथसे दूसरे हाथमें ले लिया करते थे। उस समय वह धनुष बिजलीके समान चमक रहा था। उन्होंने उस धनुषके द्वारा सौभ विमानमें रहनेवाले समस्त दैत्योंको मूर्च्छिंत कर दिया
sa vidyucchuritaṃ cāpaṃ viharan vai talātū talam | mohayāmāsa daiteyān sarvān saubhanivāsinaḥ ||
Đức Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa nói: “Hỡi bậc ưu tú trong dòng Bharata!” Nói vậy với người Yādava, Pradyumna—con của Rukmiṇī—liền lên một cỗ chiến xa bằng vàng, thắng những tuấn mã mặc giáp. Ngài dựng cao lá cờ mang dấu Makara, trông như Thần Thời Gian (Kāla) đang há miệng. Ngựa xe lao đi như bay giữa trời. Trên chiến xa do những chiến mã ấy kéo, Pradyumna đại lực xông thẳng vào quân thù. Ngài liên tiếp kéo cây cung thượng hạng, làm tiếng dây cung vang dội, tiến lên không ngừng; sau lưng đeo ống tên, bên hông giắt kiếm; khí phách tràn đầy, tay mang bao da kỳ đà (godhā). Rồi ngài khéo léo chuyền cung từ tay này sang tay khác, khiến nó lóe sáng như chớp; bằng uy lực cung tiễn ấy, ngài làm cho toàn thể bọn Daitya cư ngụ trong thành bay Saubha choáng váng, rối loạn hàng ngũ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Even in warfare, victory is not only physical but also psychological: disciplined skill, speed, and presence can shatter an opponent’s confidence and coordination. The verse highlights mastery (kauśala) and composure as decisive forces.
Pradyumna rapidly shifts and brandishes his lightning-bright bow, and by this display and his archery he confounds all the Daityas residing in the Saubha aerial fortress, disrupting their ability to respond effectively.