Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

अर्जुनागमनम्

Arjuna’s Arrival and Reunion on the Sacred Mountain

गदाखड््‌गधनुष्पाणि: समभित्यक्तजीवित: । भीमसेनो महाबाहुस्तस्थौ गिरिरिवाचल:,उनके हाथमें गदा, खड़ग और धनुष शोभा पा रहे थे। उन्होंने अपने जीवनका मोह सर्वथा छोड़ दिया था। वे माहबाहु भीमसेन वहाँ पर्वतकी भाँति अविचल-भावसे कुछ देर खड़े रहे। तत्पश्चात्‌ उन्होंने बड़े जोरसे शंख बजाया, जिसकी आवाज शशत्रुओंके रोंगटे खड़े कर देनेवाली थी। फिर धनुषकी टंकार करके समस्त प्राणियोंकों मोहित कर दिया

vaiśampāyana uvāca | gadākhaḍgadhanuṣpāṇiḥ samabhityaktajīvitaḥ | bhīmaseno mahābāhus tasthau girir ivācalaḥ ||

Vaiśampāyana nói: Tay cầm chùy, kiếm và cung, đã hoàn toàn dứt bỏ luyến ái với mạng sống, Bhīmasena, bậc dũng sĩ tay mạnh, đứng vững—bất động như ngọn núi không thể lay chuyển. Câu kệ đặt quyết tâm của chàng như một lập trường đạo đức của người chiến binh: trước hiểm nguy, gạt bỏ do dự vì tự bảo toàn, giữ tâm kiên định để làm điều mà bổn phận mình đòi hỏi.

गदाmace
गदा:
Karta
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Nominative, Singular
खड्गsword
खड्ग:
Karta
TypeNoun
Rootखड्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
धनुस्bow
धनुस्:
Karta
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
पाणिःhand
पाणिः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
गदा-खड्ग-धनुस्-पाणिःhaving a mace, sword, and bow in (his) hand
गदा-खड्ग-धनुस्-पाणिः:
Karta
TypeAdjective
Rootगदा-खड्ग-धनुस्-पाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्completely, altogether (prefixal sense)
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
अभिtowards, fully (prefixal sense)
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
त्यक्तabandoned, given up
त्यक्त:
TypeAdjective
Rootत्यज्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Accusative, Singular
समभित्यक्तजीवितःone who had completely given up (attachment to) life
समभित्यक्तजीवितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्+अभि+त्यज् (त्यक्त) + जीवित
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्थौstood
तस्थौ:
TypeVerb
Rootस्था
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
गिरिःa mountain
गिरिः:
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अचलःa mountain (the immovable)
अचलः:
TypeNoun
Rootअचल
FormMasculine, Nominative, Singular
गिरिरिवाचलःlike an immovable mountain
गिरिरिवाचलः:
TypeAdjective
Rootगिरि + इव + अचल
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīmasena (Bhīma)
G
gadā (mace)
K
khaḍga (sword)
D
dhanuṣ (bow)
G
giri (mountain)

Educational Q&A

The verse highlights kṣātra-dharma expressed as fearless steadiness: when duty calls, a warrior must abandon paralyzing attachment to personal safety and stand firm, disciplined and ready, like an immovable mountain.

Vaiśampāyana describes Bhīma armed with mace, sword, and bow, having resolved to risk his life. He stands motionless and unwavering, signaling readiness for imminent confrontation.