Shloka 9
Aṣṭāvakra–Kahoda Upākhyāna: Śvetaketu’s Āśrama, Sarasvatī, and the Origin of Aṣṭāvakra
भक्ष्याद् वियोजितस्याद्य मम प्राणा विशाम्पते । विसृज्य कायमेष्यन्ति पन्थानमकुतोभयम्
bhakṣyād viyojitasya adya mama prāṇā viśāmpate | visṛjya kāyam eṣyanti panthānam akutobhayam prajānātha ||
Diều hâu nói: “Hỡi chúa tể muôn dân, hôm nay ngài đã tước khỏi ta phần ăn vốn thuộc về ta. Vì thế, sinh khí của ta sẽ rời bỏ thân này mà đi vào con đường không còn sợ hãi—tức cái chết. Và khi ta chết, vợ con cùng những kẻ nương tựa vào ta cũng sẽ diệt vong vì thiếu chỗ dựa. Vậy nên, khi bảo hộ chỉ một con bồ câu, ngài lại không bảo hộ được nhiều sinh mạng khác đang dựa vào ta.”
श्येन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-conflict: protecting one vulnerable being (the pigeon) can unintentionally harm others (the hawk’s dependents). It highlights that ethical action must consider wider consequences and competing claims, not only immediate compassion.
The hawk argues with the king who has granted refuge to a pigeon. Denied its prey, the hawk claims it will die of hunger, and that its family will also be ruined—pressuring the king to resolve the dilemma of sheltering the pursued while not destroying the pursuer’s livelihood.