Shloka 10
Aṣṭāvakra–Kahoda Upākhyāna: Śvetaketu’s Āśrama, Sarasvatī, and the Origin of Aṣṭāvakra
प्रमृते मयि धर्मात्मन् पुत्रदारादि नड्क्ष्यति | रक्षमाण: कपोतं त्वं बहून् प्राणान् न रक्षसि
pramṛte mayi dharmātman putradārādi naṅkṣyati | rakṣamāṇaḥ kapotaṃ tvaṃ bahūn prāṇān na rakṣasi, prajānātha |
Diều hâu nói: “Hỡi bậc công chính, nếu ta chết, vợ con và những kẻ nương tựa vào ta cũng sẽ diệt vong. Hỡi chúa tể muôn loài, khi ngài bảo hộ một con bồ câu, ngài lại không bảo hộ được nhiều sinh mạng khác. Bởi hôm nay ngài đã tước phần ăn của ta, sinh khí của ta sẽ rời thân này mà đi vào con đường của cái chết.”
श्येन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-conflict: compassion toward a refugee (the pigeon) versus responsibility toward other dependents (the hawk’s family). It highlights that ethical choices can have cascading consequences, and that ‘protecting’ must consider all lives affected, not only the most visible victim.
A hawk argues with a righteous protector who has given asylum to a pigeon. The hawk claims that being denied its prey deprives it of food, leading to its death and the ruin of its wife and children; thus, saving the pigeon may indirectly cause multiple deaths.