Shloka 4
Plakṣāvataraṇa–Yamunā Tīrtha and Prajāpati’s Vedī
Kurukṣetra Threshold
सार्वभौमस्य कौन्तेय ययातेरमितौजस: । स्पर्धमानस्य शक्रेण तस्येदं यज्ञवास्त्विह,कुन्तीनन्दन! यह नहुषकुमार ययातिका देश है, जो पुण्यकर्मा, याज्ञिक, महातेजस्वी और सार्वभौम सम्राट थे। वे सदा इन्द्रके साथ ईर्ष्या रखते थे। यहाँ यह उन्हींकी यज्ञभूमि है
sārvabhaumasya kaunteya yayāter amitaujasaḥ | spardhamānasya śakreṇa tasyedaṃ yajñavāstv iha ||
Hỡi con trai của Kuntī, đây là nền tế lễ của Yayāti, bậc quân vương phổ quát, dũng lực vô song. Ông sống trong thế ganh đua với Śakra (Indra); chính nơi đây là đất dành cho tế tự của ông. Đoạn này gợi nhắc rằng ngay cả công đức và quyền lực của một đại vương cũng có thể bị bóng tối của lòng đố kỵ đối với chư thiên che phủ, và đặt địa điểm này như một lời răn về sự ganh ghét và kiêu mạn hiếu thắng.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse points to a moral tension: even a righteous, powerful king who performs sacrifices can be undermined by spardhā—competitive envy—toward others (even Indra). It implicitly cautions that true dharma requires inner restraint and freedom from jealousy, not merely external ritual success.
The speaker identifies a particular location for Kaunteya: it is the yajña-ground associated with King Yayāti, famed for immense power and imperial rule, and known for his rivalry with Indra. The setting is being explained through its legendary past.