Shloka 3
Plakṣāvataraṇa–Yamunā Tīrtha and Prajāpati’s Vedī
Kurukṣetra Threshold
देशश्व नाहुषस्थायं यज्वन: पुण्यकर्मण:,कुन्तीनन्दन! यह नहुषकुमार ययातिका देश है, जो पुण्यकर्मा, याज्ञिक, महातेजस्वी और सार्वभौम सम्राट थे। वे सदा इन्द्रके साथ ईर्ष्या रखते थे। यहाँ यह उन्हींकी यज्ञभूमि है
deśo ’yaṃ nāhuṣasthāyaṃ yajvanaḥ puṇyakarmaṇaḥ | kuntīnandana! yaḥ nahuṣakumāro yayātir nāma deśaḥ, yaḥ puṇyakarmā yājñiko mahātejasvī sārvabhaumaḥ samrāṭ | sa sadā indreṇa saha īrṣyāṃ cakāra | eṣā tasyaiva yajñabhūmiḥ ||
Lomaśa nói: “Hỡi con trai của Kuntī, đây là vùng đất gắn với dòng dõi Nahusha—thuộc về Yayāti, con của Nahusha—vị vua nổi danh bởi công đức, chuyên tâm tế tự, rực rỡ uy quang và là bậc quân vương thống trị khắp thiên hạ. Thế nhưng ông luôn nuôi lòng ganh tị với Indra. Chính nơi đây là đất tế lễ của ông.”
लोगश उवाच
Educational Q&A
Even a powerful, virtuous, and ritually accomplished king can fall ethically through envy; jealousy toward those above oneself (here, Indra) is presented as a moral blemish that undermines merit and right kingship.
During the Pāṇḍavas’ forest journey, the sage Lomaśa identifies a sacred location and explains its association with King Yayāti (son of Nahusha), noting his greatness and his persistent rivalry/jealousy toward Indra, and pointing out that this is Yayāti’s sacrificial site.