Shloka 52
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
शक््यं किमन्यद् वक्तुं ते दानादन्यज्जनेश्वर । ब्रुवन्तु ते महीपाला: सभायां ये समासते
śakyaṃ kim anyad vaktuṃ te dānād anyaj janeśvara | bruvantu te mahīpālāḥ sabhāyāṃ ye samāsate ||
Vaiśaṃpāyana nói: “Hỡi chúa tể muôn dân, ở đây còn có thể nói gì khác với ngài ngoài lời khuyên hãy hoàn trả? Xin các vua đang ngồi trong hội này tự lên tiếng, cân nhắc dharma và artha, xem ta nói có đúng chăng. Hỡi bậc nhất trong loài người, hãy cởi nút thòng lọng tử thần cho các kṣatriya này bằng cách trả lại vương quốc của các Pāṇḍava.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames restitution as the ethically decisive act: returning what is rightfully owed (the Pāṇḍavas’ kingdom) is presented as the only meaningful counsel, because it aligns with dharma and also prevents catastrophic loss of life—thus harmonizing moral duty with practical statecraft (artha).
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, the speaker urges the addressed ruler to avert impending destruction. He calls on the assembled kings to judge the matter by dharma and artha, and insists that restoring the Pāṇḍavas’ kingdom is the sure way to free the kṣatriyas from the ‘noose of death’—i.e., the war that will otherwise follow.