Shloka 5
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
चक्रे रथस्य तिष्ठन्तो<5ध्रुवस्याव्ययकर्मण: । केतुमन्तं वहन्त्यश्वास्तं दिव्यमजरं दिवि । योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्
cakre rathasya tiṣṭhanto dhruvasyāvyayakarmaṇaḥ | ketumantaṃ vahanty aśvās taṃ divyam ajaraṃ divi | yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam ||
Sanatsujāta nói: Như bánh xe xe ngựa quay tròn mà trục vẫn vững, cũng vậy các giác quan—như những con ngựa được thắng vào tâm—kéo cỗ xe mang cờ tiến đi, còn tác nhân bất hoại của hành động thì không lay động. Đấng thiêng liêng, không già không hoại, an trụ nơi cõi trời, được các yogin trực kiến như vị Chúa vĩnh cửu. Lời dạy chỉ về kỷ luật nội tâm: khi tâm và giác quan được điều phục đúng đắn, người ta đạt đến thị kiến Thực Tại vượt ngoài thân xác hữu hoại và mọi chuyển động của nó.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that while the embodied system moves through action—like a chariot wheel turning—there is an imperishable, steady Reality (the eternal Lord/Self) that can be directly realized. Mastery of mind and senses (the ‘horses’) through yoga leads to clear vision of that eternal principle.
Sanatsujāta is instructing (in the Udyoga Parva’s counsel context) on higher knowledge: using the chariot-and-horses imagery to explain how disciplined yogins perceive the eternal Lord beyond the changing body and the motions of action.