Mahabharata — Udyoga Parva, Shloka 17
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
उभौ लोकौ विद्यया व्याप्य याति तदा हुतं चाहुतमग्निहोत्रम् । मा ते ब्राह्मी लघुतामादधीत प्रज्ञानं स्यान्नाम धीरा लभन्ते | योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्
ubhāv lokau vidyayā vyāpya yāti tadā hutaṃ cāhutam agnihotram | mā te brāhmī laghutām ādadhīta prajñānaṃ syān nāma dhīrā labhante || yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam |
Sanatsujāta nói: “Nhờ tri thức, người ta thấu trùm và đạt đến cả hai cõi. Khi ấy, dù đã làm hay chưa làm các lễ hiến cúng—như Agnihotra—cũng được xem là đã viên mãn. Hỡi Đại vương, xin đừng coi nhẹ minh triết Brahman này; nhờ đó, mong ngài đạt được sự biết chân thật mà chỉ bậc kiên định mới đạt. Chính bằng Brahma-tri thức ấy, các hành giả yoga chiêm kiến trực tiếp Đấng Tối Thượng vĩnh cửu.”
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
True knowledge (brahmavidyā) is presented as spiritually completing what ritual action seeks: when one realizes and pervades both ‘worlds’ through wisdom, even unperformed rites like Agnihotra are considered fulfilled, because the aim—inner purification and realization of the Supreme—is attained. Therefore the king is urged not to trivialize this knowledge, for only the steadfast gain such insight, by which yogins directly behold the eternal Lord.
In the Udyoga Parva’s Sanatsujātīya dialogue, the sage Sanatsujāta instructs the king (Dhṛtarāṣṭra) on the supremacy of liberating knowledge over mere ritual performance. He emphasizes reverence for Brahma-knowledge and points to yogic direct perception of the eternal Bhagavān as its culmination.