Shloka 10
Udyoga-parva Adhyāya 3 — Sātyaki on Inner Disposition, Legitimacy, and Coercive Readiness
एवमप्ययमत्यन्तं परान् नाहति याचितुम् । वनवासके बन्धनसे मुक्त होकर अब ये अपने बाप-दादोंके राज्यको पानेके न्यायतः अधिकारी हो गये हैं। यदि युधिष्ठिर अन्यायसे भी अपना धन, अपना राज्य लेनेकी इच्छा करें, तो भी अत्यन्त दीन बनकर शत्रुओंके सामने हाथ फैलाने या भीख माँगनेके योग्य नहीं हैं।।
evam apy ayam atyantaṁ parān nāhati yācitum | vanavāsake bandhanase muktaḥ kṛtvā idānīm ete sva-pitṛ-paitāmaha-rājyaṁ prāptuṁ nyāyataḥ adhikāriṇaḥ jātaḥ | yadi yudhiṣṭhiraḥ anyāyena api svaṁ dhanaṁ svaṁ rājyaṁ grahītuṁ icchet, tathāpi atyanta-dīnaḥ bhūtvā śatrūṇāṁ samakṣaṁ hastaṁ prasārayitum vā bhikṣāṁ yācitum vā yogyāḥ na santi || kathaṁ ca dharmayuktās te na ca rājyaṁ jihīrṣavaḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: “Dẫu vậy, ngài vẫn không thể tự hạ mình để đi cầu xin người khác. Thoát khỏi xiềng xích của đời lưu đày nơi rừng, họ nay là những người thừa kế chính đáng, theo lẽ công bằng, đối với vương quốc của cha ông. Dẫu Yudhiṣṭhira có muốn giành lại của cải và giang sơn bằng những cách không hoàn toàn công chính, họ vẫn không đáng phải trở nên hèn mọn đến mức chìa tay trước kẻ thù hay xin ăn. Và làm sao những người đứng về phía dharma lại không tìm lại vương quốc của chính mình?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames political action within dharma and honor: rightful heirs should not be reduced to humiliating dependence on enemies. Even when tempted toward expedient or questionable means, the ethical baseline is dignity and the legitimacy of reclaiming what is justly theirs.
In the Udyoga Parva’s lead-up to conflict, the speaker emphasizes that after completing the forest exile, the Pāṇḍavas have a lawful claim to their ancestral kingdom. Therefore, it is inappropriate for them—especially Yudhiṣṭhira—to beg or plead like paupers before hostile opponents; they should seek restoration of their realm.