Shloka 12
भीष्म-द्रोणादिभिः पाण्डवसेनाक्षयकाल-निर्णयः | Time-estimates for the depletion of the Pāṇḍava forces
Bhīṣma–Droṇa council
दुर्योधनस्तु शिबिरं कारयामास भारत । यथैव हास्तिनपुरं द्वितीयं समलंकृतम्,भारत! दुर्योधनने पहलेसे ही ऐसा निवासस्थान बनवा रखा था, जो दूसरे हस्तिनापुरकी भाँति सजा हुआ था। राजेन्द्र! नगरमें निवास करनेवाले चतुर मनुष्य भी उस शिविर तथा हस्तिनापुर नामक नगरमें क्या अन्तर है, यह नहीं समझ पाते थे
duryodhanas tu śibiraṃ kārayāmāsa bhārata | yathaiva hāstinapuraṃ dvitīyaṃ samalaṅkṛtam ||
Vaiśampāyana nói: Hỡi Bhārata, Duryodhana đã cho dựng một doanh trại quân sự, trang hoàng như một Hastināpura thứ hai. Do được sắp đặt và tô điểm hết sức tinh vi, đến cả những người dân thành thị sành sỏi cũng khó phân biệt doanh trại ấy với thành Hastināpura—bộc lộ ý đồ của Duryodhana: phô bày uy quyền và dựng lên dáng vẻ chính danh vương giả ngay trước giờ xung đột.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how outward splendor can be used to manufacture legitimacy and authority. Ethical discernment requires looking beyond appearances—especially in political and wartime contexts where display may mask insecurity, ambition, or intent.
As war preparations intensify, Duryodhana commissions an opulent encampment designed to resemble Hastināpura itself. The camp’s grandeur is so convincing that even clever residents struggle to distinguish it from the actual city, underscoring the scale and symbolism of the Kauravas’ mobilization.