Shloka 91
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
अप्रियाणां च वचन प्रब्र॒ुवत्सु पुन: पुनः । अमर्ष दर्शयस्व त्वममर्षो होव पौरुषम्,“हमलोग बार-बार तुमलोगोंके प्रति अप्रिय वचन कहते हैं। तुम हमारे ऊपर अपना अमर्ष तो दिखाओ; क्योंकि अमर्ष ही पौरुष है
apriyāṇāṃ ca vacanaṃ prabrūvatsu punaḥ punaḥ | amarṣaṃ darśayasva tvam amarṣo hova pauruṣam ||
Sañjaya nói: “Dẫu chúng ta cứ lặp đi lặp lại những lời khó nghe với các ngươi, ngươi hãy bày tỏ sự phẫn nộ đối với chúng ta; bởi sự phẫn nộ—không chịu dung thứ cho nhục mạ và điều phi nghĩa—chính là dấu hiệu của khí phách trượng phu.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames amarṣa (spirited indignation at insult or injustice) as a component of pauruṣa (manly valor), reflecting a Kṣatriya ideal: one should not passively tolerate repeated affronts, especially when honor and duty are at stake.
In the tense pre-war negotiations of the Udyoga Parva, harsh and displeasing words are being exchanged repeatedly. Sañjaya reports a stance that such repeated affronts should provoke visible indignation, implying that restraint has limits and that continued insult pushes matters toward open conflict.