Shloka 4
Ulūka’s Provocative Envoy-Speech in the Pāṇḍava Camp
Ulūka-dūta-vākya
दिष्टमेव परं मन्ये पौरुषं चाप्यनर्थकम् । यदहं बुद्ध्यमानो5पि युद्धदोषान् क्षयोदयान्
vaiśampāyana uvāca | diṣṭam eva paraṁ manye pauruṣaṁ cāpy anarthakam | yad ahaṁ buddhyamāno 'pi yuddhadoṣān kṣayodayān |
“Ta cho rằng chỉ có số mệnh là tối thượng, còn nỗ lực của con người cũng hóa vô ích. Bởi dẫu ta hiểu rõ những lỗi lầm của chiến tranh và sự hủy diệt mà nó làm dấy lên, ta vẫn không thể ngăn được chính con trai mình—kẻ tinh ranh trong trò lừa và những con xúc xắc gian trá—cũng chẳng thể giữ lấy điều thực sự lợi ích cho bản thân.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts destiny (diṣṭa/daiva) with human effort (pauruṣa), portraying a moral paralysis: even with clear knowledge of war’s destructive consequences, the speaker feels unable to act rightly. It highlights the ethical danger of fatalism when it becomes an excuse for inaction and failure of responsibility.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, the speaker (in context, Dhṛtarāṣṭra as reported by Vaiśampāyana) laments that although he understands the grave evils of war, he cannot restrain his son—associated with deceit and crooked gambling—nor secure his own true welfare, foreshadowing the inevitability of conflict.