Shloka 18
Vidurā–Putra Saṃvāda: Utsāha, Kīrti, and Kṣātra Resolve
Udyoga-parva 131
राजा ही सत्ययुग, त्रेता और द्वापरका स्रष्टा है। चौथे युग कलिके प्रकट होनेमें भी वही कारण है ।।
rājā hi satyayuga-tretā-dvāparāṇāṁ sraṣṭā; caturthe yuge kali-prādurbhāve ’pi sa eva kāraṇam. kṛtasya karaṇād rājā svargam atyantam aśnute; tretāyāḥ karaṇād rājā svargaṁ nātyantam aśnute.
Vāyu nói: Nhà vua quả thật là người tạo nên các thời đại—Kṛta (Satya), Tretā và Dvāpara—và cũng chính là nguyên nhân khiến thời thứ tư, Kali, hiển lộ. Nhờ hành động chính trực mà dựng lập thời Kṛta, vua đạt cõi trời tối thượng, bền lâu; còn nếu làm cho thời Tretā khởi lên, vua cũng được lên trời, nhưng phúc ấy không vĩnh cửu. Câu kệ đặt vương quyền như một lực đạo đức định hình thời đại: trị quốc thiện lương nâng thế gian lên, còn suy đồi trong hạnh kiểm thì mở đường cho Kali.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The moral quality of an age is not merely cosmic fate; it is strongly conditioned by the ruler’s conduct. A king who upholds dharma can ‘establish’ a Satya-like order and gains the highest, enduring heavenly reward; lesser but still righteous governance yields merit, though its fruit is not described as imperishable.
Vāyu is instructing about rājadharma (the duties and power of kingship), emphasizing that the king’s actions shape societal conditions across the yugas and determine the nature and permanence of his posthumous reward.