Shloka 9
स्थावरं जड़म॑ चैव जगत् सर्व सुरासुरम् । भारते भरतश्रेष्ठ एकस्थमिह दृश्यते
vaiśampāyana uvāca |
sthāvaraṃ jaḍaṃ caiva jagat sarvaṃ surāsuram |
bhārate bharataśreṣṭha ekastham iha dṛśyate, bharataśreṣṭha ||
Vaiśampāyana nói: Hỡi bậc ưu tú nhất trong dòng Bharata, ngay tại đây, trong Mahābhārata này, người ta thấy toàn thể vũ trụ—cả chư thiên lẫn a-tu-la—tụ hội trong một chốn: những gì bất động và vô tri, và quả thật mọi điều hiện hữu. Trong thị kiến kết cuộc ấy, sử thi mở ra một toàn cảnh đạo lý, nơi mọi trật tự hữu thể đều đứng chung, như để chứng giám cuộc phán xét cuối cùng của dharma và định mệnh của các Pāṇḍava.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames the epic’s end as a universal moral theatre: all orders of existence—divine, demonic, living, and inert—are envisioned as present together, implying that dharma is not merely a human concern but a cosmic principle before which all stand as witnesses.
Vaiśampāyana addresses Janamejaya and describes a scene of comprehensive gathering: the whole world, including suras and asuras, appears as if assembled in one place—an epic device that heightens the sense that the concluding events of Svargārohaṇa are of universal significance.