Shloka 22
Saṃsāra-mārga-vistaraḥ
Vidura’s Expanded Account of the Path
न विक्रमो न चाप्यर्थों न मित्र न सुहृज्जन: । तथोन्मोचयते दुःखाद् यथा<55त्मा स्थिरसंयम:,पराक्रम, धन, मित्र और सुहृद् भी उस तरह दुःखसे छुटकारा नहीं दिला सकते, जैसा कि दृढ़तापूर्वक संयममें रहनेवाला अपना मन दिला सकता है
na vikramo na cāpy artho na mitra na suhṛj-janaḥ | tathonmocayate duḥkhād yathātmā sthira-saṁyamaḥ ||
Vidura dạy rằng: Không phải dũng lực, không phải của cải, cũng không phải bạn bè hay người thân tín có thể giải thoát con người khỏi sầu khổ như chính tự thân mình—khi tâm đã vững và được kỷ luật bởi sự tự chế kiên định.
विदुर उवाच
Educational Q&A
External aids—valor, wealth, friends, and well-wishers—are limited in removing sorrow; the most effective release from grief comes from one’s own steady self-restraint (sthira-saṁyama), i.e., a disciplined, stable mind.
In Strī Parva’s aftermath of the war, Vidura offers moral counsel to those overwhelmed by loss, emphasizing that true relief from suffering is grounded in inner mastery rather than dependence on external power or support.