Shloka 11
शोक-शमन उपदेशः
Instruction on the Pacification of Grief
कर्मणा प्राप्यते स्वर्ग: सुखं दु:खं च भारत । ततो वहति त॑ भारमवश: स्ववशो5पि वा,भरतनन्दन! कर्मके अनुसार ही परलोकमें स्वर्ग या नरक तथा इहलोकमें सुख और दुःख प्राप्त होते हैं; फिर मनुष्य सुख या दुःखके उस भारको स्वाधीन या पराधीन होकर ढोता रहता है
karmaṇā prāpyate svargaḥ sukhaṁ duḥkhaṁ ca bhārata | tato vahati taṁ bhāram avaśaḥ svavaśo 'pi vā bharatanandana ||
Vidura nói: “Hỡi Bhārata, chính do nghiệp của mình mà người ta đạt thiên giới, và cũng do nghiệp mà nhận lấy lạc và khổ. Rồi sau đó, con người mang gánh nặng ấy—gánh nặng của hạnh phúc hay khổ đau—khi thì bất lực bị cuốn đi, khi thì ngay cả lúc tưởng mình đang tự chủ, hỡi niềm vui của dòng Bhārata.”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that experiences of pleasure and pain—and even heavenly attainment—arise from one’s own karma. Once results mature, a person must endure them as a ‘burden’, whether feeling powerless or believing oneself to be self-directed; the moral emphasis is on responsibility for action and acceptance of its fruits.
In the Strī Parva’s aftermath of the war, Vidura speaks to Dhṛtarāṣṭra, offering ethical counsel and consolation. He frames the king’s suffering within the doctrine of karma: the present grief is a consequence of prior deeds and must be borne as the ripened result.