Shloka 35
Chapter 26: Śoka-pratiṣedha, Hata-saṅkhyā, Gati-vibhāga, Pretakārya-ājñā
Restraint of Grief, Count of the Slain, Destinies, and Funerary Directives
कौसल्यं द्रौपदेयांश्व शकुनिं चापि सौबलम् | अचल वृषकं चैव भगदत्तं च पार्थिवम्,राजा दुर्योधन, उनके निन्यानबे महारथी भाई, राजा शल्य, शल, भूरिश्रवा, राजा जयद्रथ, अभिमन्यु, दुःशासन-पुत्र लक्ष्मण, राजा धृष्टकेतु, बृहन्त, सोमदत्त, सौसे भी अधिक सूंजयवीर, राजा क्षेमधन्वा, विराट द्रपद, शिखण्डी, पांचालदेशीय द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्न, युधामन्यु, पराक्रमी उत्तमौजा, कोसलराज बृहद्वल, द्रौपदीके पाँचों पुत्र, सुबलपुत्र शकुनि, अचल, वृषक, राजा भगदत्त, पुत्रोंसहित अमर्षशील वैकर्तन कर्ण, महाधनुर्धर पाँचों केकयराजकुमार, महारथी त्रिगर्त, राक्षसराज घटोत्कच, बकके भाई राक्षसप्रवर अलम्बुष और राजा जलसंध--इनका तथा अन्य बहुतेरे सहस्रों भूपालोंका घीकी धारासे प्रज्वलित हुई अग्नियोंद्वारा उन लोगोंने दाह-कर्म कराया
vaiśampāyana uvāca |
kausalyaṃ draupadeyāṃś ca śakuniṃ cāpi saubalam |
acala-vṛṣakaṃ caiva bhagadattaṃ ca pārthivam |
Vaiśampāyana nói: Họ đã cử hành tang lễ—hỏa táng bằng những ngọn lửa được nhóm lên nhờ các dòng bơ sữa (ghee) rưới làm lễ—cho Kausalya, các con trai của Draupadī, Śakuni con của Subala, Acala và Vṛṣaka, và vua Bhagadatta, cùng với vô số vương hầu khác đến hàng nghìn người. Đoạn văn nhấn mạnh hậu quả đạo lý lạnh lùng của chiến tranh: ngay cả những bậc hùng kiệt từng được ca tụng khi sống cũng chỉ còn là những cái tên trong nghi thức thiêu thân, và người sống bị ràng buộc bởi dharma phải kính cẩn tiễn đưa người chết, dẫu từng là thù địch.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic duty of honoring the dead through proper rites, even after bitter conflict, and it stresses the ethical reckoning that follows violence: glory in war ends in shared mortality and grief.
In the aftermath of the Kurukṣetra war, the survivors arrange cremations for numerous fallen warriors and princes—named here among many others—using fires fed with ghee, marking the transition from battlefield heroics to mourning and ritual obligation.