Shloka 10
स्त्रीपर्व — अध्याय १५: गान्धारी-युधिष्ठिर-संवादः
Gandhārī’s Confrontation and Consolation of Yudhiṣṭhira
वैरमुद्दीपितं राज्ञि पुत्रेण तव तन््महत् । क्लेशिताश्न वने नित्यं तत एतत् कृतं मया,“रानी! आपके पुत्रने उस महान् वैरकी आगको और भी प्रज्वलित कर दिया और हमें वनमें भेजकर सदा क्लेश पहुँचाया; इसीलिये हमने उसके साथ ऐसा व्यवहार किया है
vairam uddīpitaṁ rājñi putreṇa tava tan mahat | kleśitāś ca vane nityaṁ tata etat kṛtaṁ mayā ||
Vaiśampāyana nói: “Tâu Hoàng hậu, con trai của người đã thổi bùng mối thù lớn ấy thành ngọn lửa rực cháy; lại còn đày chúng ta vào rừng, khiến chúng ta chịu khổ triền miên. Vì thế ta mới hành xử như vậy.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights moral causality: when leaders inflame hostility and impose unjust suffering (such as exile), they generate consequences that return upon them. It frames retaliation as arising from prior wrongdoing, inviting reflection on responsibility and restraint in power.
The speaker addresses a queen and explains that her son intensified a longstanding feud and caused continual hardship by sending the speaker’s side to live in the forest; hence, the speaker justifies a subsequent action taken against him as a response to those provocations.