Shloka 6
धृतराष्ट्रस्य उपालम्भः तथा पाण्डव-समाश्वासनम् | Dhṛtarāṣṭra Reproved and the Pāṇḍavas Consoled
ताभि: परिवृतो राजा क्रोशन्तीभि: सहस्रश: । ऊर्ध्वबाहुभिराताभी रुदतीभि: प्रियाप्रियै:
tābhiḥ parivṛto rājā krośantībhiḥ sahasraśaḥ | ūrdhvabāhubhirārtābhī rudatībhiḥ priyāpriyaiḥ ||
Vaiśampāyana nói: Nhà vua bị vây quanh bởi hàng nghìn phụ nữ gào khóc—những người bị nỗi đau quật ngã, giơ tay lên trời trong tuyệt vọng, và rơi lệ cho kẻ thân yêu lẫn kẻ không thân. Cảnh ấy phơi bày hậu quả đạo lý của chiến tranh: thắng hay bại rốt cuộc đều đổ về một nỗi khổ chung của con người, nơi yêu ghét cũng tan vào cùng một tiếng than.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical cost of war: beyond political outcomes, the true consequence is widespread grief. It suggests a moral reflection that suffering is universal—mourning arises for both the beloved and the not-beloved—revealing the fragility of human life and the futility of triumph measured only in victory.
In the aftermath of the great slaughter, the king is encircled by innumerable women who cry out and weep, lifting their arms in despair. Their lamentation forms a collective scene of bereavement, emphasizing the scale of loss that follows the battle.