Shloka 19

Dhṛtarāṣṭra’s Bereavement and the Averted Assault on Bhīma (Āyasī Pratimā Episode)

Devanagari script

अवेक्षमाणा राजानं धृतराष्ट्र मनीषिणम्‌ । गड्जगमनु महाराज तूर्णमश्वानचोदयन्‌,भारत! राजासे ऐसा कहकर उनकी प्रदक्षिणा करके कृपाचार्य, कृतवर्मा और अश्वृत्थामाने मनीषी राजा धृतराष्ट्रकी ओर देखते हुए तुरंत ही गंगातटकी ओर अपने घोड़े हॉँक दिये

Transliteration

avekṣamāṇā rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam | gajagamanau mahārāja tūṛṇam aśvān acodayan, bhārata |

Translation

Vaiśaṃpāyana nói: Hướng mắt về vị vua hiền trí Dhṛtarāṣṭra, họ—bước đi oai nghi như voi—liền thúc ngựa phi nhanh, hỡi dòng dõi Bharata. Nói xong với nhà vua và kính cẩn đi vòng quanh, Kṛpācārya, Kṛtavarmā và Aśvatthāmā lập tức phóng ngựa về bờ sông Hằng.

Word by Word

• अवेक्षमाणाः: looking at
• अवेक्षमाणाः: Karta
• Type: Verb
• Root: अवेक्ष् (धातु) → अवेक्षमाण (कृदन्त)
• Form: —, वर्तमानकालिक, परस्मैपद-भावे (कर्तरि), शतृ/शानच्-समकक्षः (लट्-समकालिक), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• धृतराष्ट्रम्: Dhṛtarāṣṭra
• धृतराष्ट्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धृतराष्ट्र
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मनीषिणम्: the wise
• मनीषिणम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मनीषिन्
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम्
• Form: true

• अश्वान्: horses
• अश्वान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अचोदयन्: they urged/drove
• अचोदयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: चुद् (धातु) / चोदय् (णिजन्त) → अचोदयत्
• Form: लङ्, अनद्यतनभूत (imperfect), परस्मैपद, प्रथम, बहुवचन

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sampradana
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Dhṛtarāṣṭra
• Kṛpācārya
• Kṛtavarmā
• Aśvatthāmā
• Gaṅgā (river)
• horses