Shloka 4
स्त्रीपर्व १: धृतराष्ट्रशोकः संजयाश्वासनं च
Strī Parva 1: Dhṛtarāṣṭra’s Lament and Saṃjaya’s Consolation
वैशम्पायन उवाच हते पुत्रशते दीनं छिन्नशाखमिव द्रुमम् । पुत्रशोकाभिसंतप्तं धृतराष्ट्र महीपतिम्,वैशम्पायनजी बोले--राजन्! अपने सौ पुत्रोंके मारे जानेपर राजा धृतराष्ट्रकी दशा वैसी ही दयनीय हो गयी, जैसे समस्त शाखाओंके कट जानेपर वृक्षकी हो जाती है। वे पुत्रोंके शोकसे संतप्त हो उठे
vaiśampāyana uvāca | hate putraśate dīnaṃ chinnaśākham iva drumam | putraśokābhisaṃtaptaṃ dhṛtarāṣṭraṃ mahīpatim |
Vaiśampāyana nói: Khi một trăm người con của ông đã bị giết, vua Dhṛtarāṣṭra trở nên thảm não tột cùng—như một cây bị chặt cụt hết cành nhánh. Bị thiêu đốt bởi nỗi đau mất con, bậc chúa tể cõi đất chìm ngập trong sầu khổ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the devastating moral and human aftermath of war: even a king’s power cannot shield him from the consequences of ruinous choices and the impermanence of worldly supports. Grief is portrayed as a natural result when one’s lineage and hopes are destroyed.
After the Kurukṣetra war, Dhṛtarāṣṭra learns of the death of his hundred sons. Vaiśampāyana describes the king’s condition through a simile: he is like a tree whose branches have been cut off, consumed by sorrow.