Shloka 32
स्त्रीपर्व १: धृतराष्ट्रशोकः संजयाश्वासनं च
Strī Parva 1: Dhṛtarāṣṭra’s Lament and Saṃjaya’s Consolation
“वह सदा युद्धकी ही इच्छा रखता था; इसलिये उसने कभी किसी धर्मका आदरपूर्वक अनुष्ठान नहीं किया। वह मन्दबुद्धि और अहंकारी था; अतः नित्य युद्ध-युद्ध ही चिल्लाया करता था। उसके हृदयमें क्रूरता भरी थी। वह सदा अमर्षमें भरा रहनेवाला, पराक्रमी और असंतोषी था (इसीलिये उसकी दुर्गति हुई है) ।। श्रुतवानसि मेधावी सत्यवांश्वैव नित्यदा । न मुहान्तीदृशा: सन््तो बुद्धिमन्तो भवादृशा:,“आप तो शास्त्रोंके विद्वान, मेधावी और सदा सत्यमें तत्पर रहनेवाले हैं। आप-जैसे बुद्धिमान् एवं साधु पुरुष मोहके वशीभूत नहीं होते हैं
vaiśaṃpāyana uvāca | sa sadā yuddhasyaiva icchāṃ rakṣati sma; tasmāt sa kadācana dharmasya ādara-pūrvakam anuṣṭhānaṃ na cakāra | sa manda-buddhiḥ ahaṅkārī ca āsīt; ataḥ sa nityaṃ “yuddhaṃ yuddham” iti krośati sma | tasya hṛdaye krūratā pūrṇā āsīt | sa sadā amarṣeṇa pūrṇaḥ, parākramī, asaṃtuṣṭaś ca āsīt (tasmād asya durgatiḥ) || śrutavān asi medhāvī satyavāṃś caiva nityadā | na muhyanti īdṛśāḥ santaḥ buddhimanto bhavādṛśāḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: Hắn luôn chỉ hướng lòng về chiến tranh; vì thế chưa từng kính cẩn thực hành một việc gì thuộc về dharma. Ngu tối và kiêu mạn, hắn cứ gào lên mãi: “chiến tranh, chiến tranh.” Lòng hắn đầy sự tàn bạo. Dẫu hùng mạnh, hắn vẫn luôn sôi sục oán hờn và không bao giờ biết đủ—bởi vậy mới chuốc lấy diệt vong. Còn ngài thì uyên thâm thánh điển, trí tuệ, và luôn tận tụy với chân lý; bậc hiền trí, đức hạnh như ngài không bị mê vọng khuất phục.
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
A life driven solely by the craving for conflict—marked by arrogance, cruelty, and chronic dissatisfaction—erodes dharma and culminates in ruin; by contrast, the learned and truth-committed are not easily swept away by delusion.
Vaiśaṃpāyana characterizes a war-obsessed person whose neglect of dharma and inner vices lead to a bad end, and then addresses the listener as a learned, wise, truth-oriented person who should not succumb to मोह (bewilderment).