Shloka 20
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
मा स्म तांस्तादृशांस्तात जनिष्ठा: पुरुषाधमान् । ये सहायान् रणे हित्वा स्वस्तिमन्तो गृहान् ययु:
mā sma tāṁs tādṛśāṁs tāta janiṣṭhāḥ puruṣādhamān | ye sahāyān raṇe hitvā svastimanto gṛhān yayuḥ ||
Bhīṣma nói: “Con trai yêu dấu, chớ bao giờ sinh ra hạng người đê hèn như thế—những kẻ bỏ mặc đồng đội giữa chiến địa rồi tự mình trở về nhà an toàn. Hành vi ấy trái hẳn với bổn phận của chiến sĩ và với lòng trung nghĩa đối với bạn chiến đấu.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma condemns the betrayal of comrades in war: abandoning allies to save oneself is adharma and marks one as ‘puruṣādhama’ (the lowest of men). The ethical ideal upheld is steadfast loyalty and shared risk in righteous duty.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the listener (addressed as ‘tāta’) on conduct and duty. Here he issues a sharp moral warning against producing or approving men who desert their companions in battle and then return home unharmed.