Shloka 47
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
राजन! तुम सावधान होकर क्षमा, विवेक, धृति और बुद्धिकी शिक्षा ग्रहण करो। समस्त प्राणियोंकी शक्ति तथा भलाई-बुराईको भी सदा जाननेकी इच्छा करो ।। संग्रह: सर्वभूतानां दानं च मधुरं वच: । पौरजानपदाश्नैव गोप्तव्यास्ते यथासुखम्,समस्त प्राणियोंको अपने अनुकूल बनाये रखना, दान देना और मीठे वचन बोलना सीखो। नगर और बाहर गाँववाले लोगोंकी तुम्हें इस प्रकार रक्षा करनी चाहिये, जिससे उन्हें सुख मिले
rājan! tvaṃ sāvadhānaḥ kṣamāṃ vivekaṃ dhṛtiṃ ca buddhiśikṣāṃ gṛhāṇa. sarvaprāṇināṃ śaktiṃ ca hitāhitam api sadā jñātum iccha. saṃgrahaḥ—sarvabhūtānāṃ dānaṃ ca madhuraṃ vacaḥ; paurajānapadāś caiva goptavyās te yathāsukham.
Utathya nói: “Tâu Đại vương, hãy tỉnh giác mà học lấy kỷ luật của lòng nhẫn nhịn, sự phân biệt sáng suốt, ý chí bền bỉ và chánh tri. Hãy luôn mong biết sức lực của mọi loài hữu tình, cùng điều gì lợi ích hay gây hại cho họ. Tóm lại: hãy thu phục muôn loài bằng bố thí và lời nói dịu ngọt; và bảo hộ cả dân thành thị lẫn dân thôn dã sao cho họ được sống an ổn.”
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A ruler should cultivate inner virtues—patience/forgiveness, discernment, steadfastness, and sound judgment—and apply them outwardly through generosity and gentle speech, while actively safeguarding the welfare of both urban and rural subjects.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship, the sage Utathya addresses a king and condenses practical statecraft into a moral program: understand people’s capacities and interests, win their goodwill through benevolence, and ensure their protection and comfort.