Shloka 48
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
न जात्वदक्षो नृपति: प्रजा: शक्नोति रक्षितुम् | भारो हि सुमहांस्तात राज्यं नाम सुदुष्करम्,तात! जो दक्ष नहीं है, वह राजा कभी प्रजाकी रक्षा नहीं कर सकता; क्योंकि यह राज्यका संचालनरूप अत्यंत दुष्कर कार्य बहुत बड़ा भार है
na jātvadakṣo nṛpatiḥ prajāḥ śaknoti rakṣitum | bhāro hi sumahāṁs tāta rājyaṁ nāma suduṣkaram |
Utathya nói: “Này con, một vị vua thiếu năng lực thì không bao giờ có thể thật sự bảo hộ thần dân. Bởi gánh nặng mang tên ‘vương quyền’ vô cùng khó nhọc, là một trọng trách lớn lao.”
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
Kingship is not merely a title but a demanding moral and practical responsibility; without competence (dakṣatā), a ruler cannot protect the people, and thus fails in rajadharma.
In the Shanti Parva’s instruction on governance, the sage Utathya addresses a listener (tāta) and emphasizes that ruling is an arduous burden; only a capable king can safeguard the subjects.