Shloka 28
उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्
Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects
राजर्षयश्न बहवस्तथा बुध्यस्व पार्थिव । राजा भवति तं जित्वा दासस्तेन पराजित:,राजन! सम्पत्तिका पुत्र है दर्प, जो अधर्मके अंशसे उत्पन्न हुआ है, यह श्रुतिका कथन है। उस दर्पने बहुतसे देवताओं, असुरों और राजर्षियोंका विनाश कर डाला है। अतः भूपाल! अब भी चेतो। जो दर्पको जीत लेता है, वह राजा होता है और जो उससे पराजित हो जाता है, वह दास बन जाता है
rājarṣayaś ca bahavas tathā budhyasva pārthiva | rājā bhavati taṁ jitvā dāsas tena parājitaḥ ||
(rājan! sampattikā putro hi darpaḥ, yo 'dharmāṁśena utpannaḥ—iti śruti-vacanaṁ; tena darpeṇa bahavo devāḥ asurāś ca rājarṣayaś ca vināśitāḥ; ataḥ bhūpāla! adyāpi cetasā budhyasva; yaḥ darpaṁ jayati sa rājā, yaś ca tena parājīyate sa dāsaḥ.)
Utathya nói: “Nhiều bậc vương hiền đã gặp suy vong vì điều này—vậy nên, hỡi đại vương, hãy hiểu cho thấu. Ai thắng được kiêu mạn thì thật là vua; ai bị nó đánh bại thì thành nô lệ. Truyền thống Veda tuyên rằng Kiêu mạn là con của Thịnh Vượng (Śrī), sinh từ một phần của Adharma. Chính Kiêu mạn ấy đã hủy diệt nhiều chư thiên, asura và các bậc vương hiền. Vì vậy, hỡi người hộ trì cõi đất, hãy tỉnh thức ngay lúc này: làm chủ kiêu mạn là chủ quyền; làm nô lệ cho kiêu mạn là xiềng xích.”
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
True sovereignty is inner: a ruler who conquers darpa (arrogant pride) is a real king, while one conquered by pride becomes a slave to it. Prosperity can breed arrogance, and arrogance—rooted in adharma—brings ruin even to the great.
Utathya is instructing a king in the Shanti Parva’s moral counsel. He warns that many royal sages have fallen due to pride, cites Śruti as authority for pride’s dangerous origin, and urges the king to awaken and practice self-restraint.