Shloka 14
Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)
समर्थान् पूजयेद् यश्न नास्पर्ध: स्पर्थते च यः । न च कामाद् भयात् क्रोधाल्लोभाद् वा धर्ममुत्सूजेत्,श्रेष्ठ पुरुषका लक्षण इस प्रकार है--जिसका पराक्रम देखा जाता हो, जिसके जीवनमें कीर्तिकी प्रधानता हो, जो अपनी प्रतिज्ञापर स्थिर रहता हो, सामर्थ्यशाली पुरुषोंका सम्मान करता हो, जो स्पर्धाके अयोग्य पुरुषोंसे ईर्ष्या न रखता हो, कामना, भय, क्रोध अथवा लोभसे भी धर्मका उल्लंघन न करता हो, जिसमें अभिमानका अभाव हो, जो सत्यवान्, क्षमाशील, जितात्मा तथा सम्मानित हो और जिसकी सभी अवस्थाओंमें परीक्षा कर ली गयी हो, ऐसा पुरुष ही तुम्हारी गुप्त मन्त्रणामें सहायक होना चाहिये
bhīṣma uvāca | samarthān pūjayed yaś ca nāspardhaḥ spardhate ca yaḥ | na ca kāmād bhayāt krodhāl lobhād vā dharmam utsṛjet |
Bhishma nói: Hãy tôn kính những người có năng lực và xứng đáng. Người cố vấn thích hợp là kẻ không tranh đua vì lòng hiếu thắng hèn mọn, không ganh tị với kẻ không đáng để tranh, và không vì dục vọng, sợ hãi, giận dữ hay tham lam mà bỏ dharma. Sự vững vàng và thoát khỏi những xung lực thấp hèn ấy là dấu hiệu của người có thể tin cậy trong việc bàn mưu kín đáo.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should respect the truly capable, and choose confidential advisers who remain anchored in dharma—unmoved by desire, fear, anger, or greed—and who avoid petty rivalry and envy.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on statecraft and ethical governance; here he lists traits that qualify a person to be trusted in secret counsel and high responsibility.