Shloka 32

Chapter 81: Trust, Allies, and the Qualifications of the King’s Artha-Secretary (अर्थसचिव)

Devanagari script

ज्ञातिभ्यश्चैव बुद्धयेथा मृत्योरिव भयं सदा । उपराजेव राजर्धि ज्ञातिर्न सहते सदा

Transliteration

jñātibhyaś caiva buddhyethā mṛtyor iva bhayaṃ sadā | uparājeva rājarṣi jñātir na sahate sadā, yudhiṣṭhira ||

Translation

Bhīṣma nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira, hãy luôn cảnh giác và thận trọng đối với chính thân tộc của mình, hãy sợ họ như người đời sợ cái chết. Vì cũng như một vị vua láng giềng không thể chịu nổi khi thấy vị vua bên cạnh hưng thịnh, thì một người trong họ tộc cũng thường không thể chịu nổi sự thăng tiến của người họ tộc khác.”

Word by Word

• {'jñātibhyaḥ': 'from/with regard to kinsmen, relatives', 'ca eva': 'and indeed, certainly', 'buddhyethāḥ (buddhyethā)': 'you should be wise/alert

• you should understand and act with discernment', 'mṛtyoḥ iva': 'like death

• as (one fears) death', 'bhayam': 'fear, apprehension', 'sadā': 'always, continually', 'uparāja-iva (uparājeva)': 'like a neighboring king', 'rājarṣi': 'royal sage (epithet of Yudhiṣṭhira)', 'jñātiḥ': 'a kinsman/relative (as a rival within the family)', 'na sahate': 'does not tolerate, cannot endure', 'abhyudaya (implied by sense)': 'rise, prosperity, advancement'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Yudhiṣṭhira
• jñāti (kinsmen/relatives)
• uparāja (neighboring king)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Bhishma warns that rivalry and jealousy can arise even among one’s own relatives; therefore a ruler should remain discerning and cautious, not assuming goodwill merely because of kinship.

What is happening in the narrative?

In the Śānti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhishma offers practical counsel on governance and social realities, using the analogy of neighboring kings to explain how relatives may resent each other’s prosperity.