Shloka 19
Chapter 81: Trust, Allies, and the Qualifications of the King’s Artha-Secretary (अर्थसचिव)
क्षताद् भीतं विजानीयादुत्तमं मित्रलक्षणम् | ये तस्य क्षतमिच्छन्ति ते तस्य रिपव: स्मृता:
kṣatād bhītaṃ vijānīyād uttamaṃ mitralakṣaṇam | ye tasya kṣatam icchanti te tasya ripavaḥ smṛtāḥ ||
Bhīṣma nói: Dấu hiệu cao quý nhất của một người bạn chân thật là kẻ biết run sợ trước viễn cảnh đồng minh của mình bị thương tổn hay chịu mất mát. Những ai mong muốn điều hại cho người ấy thì được ghi nhớ là kẻ thù của người ấy. Trong bối cảnh vương đạo, bạn hữu là người luôn nỗ lực—đặc biệt trong các việc thuộc về dharma (chánh pháp)—để che chở nhà vua khỏi suy vong, và khi thịnh vượng đến thì tùy sức mà làm cho phúc lợi của bậc quân vương thêm tăng trưởng.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A true friend is defined by protective concern: he fears the king’s (or ally’s) loss as his own and actively works to prevent harm, especially in dharmic affairs. Whoever wishes the ruler’s damage is, by that intention, an enemy.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises Yudhishthira on how to judge allies and opponents. He gives a practical ethical criterion: the friend is the one who is anxious about your welfare and guards you from decline; those who seek your ruin are to be treated as foes.