Shloka 42
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
प्रवृद्धानां च वृक्षाणां शाखां प्रच्छेदयेत् तथा । चैत्यानां सर्वथा त्याज्यमपि पत्रस्य पातनम्
pravṛddhānāṃ ca vṛkṣāṇāṃ śākhāṃ pracchedayet tathā | caityānāṃ sarvathā tyājyam api patrasya pātanam ||
Bhīṣma nói: “Khi cây cối đã lớn quá mức và tán cành lan rộng, có thể cho tỉa bớt cành khi cần. Nhưng những cây gắn với thánh tích (caitya) thì phải được bảo hộ mọi bề—đến một chiếc lá cũng không nên để rơi.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Practical governance must be guided by reverence: ordinary overgrown trees may be pruned for order and safety, but anything tied to a sacred site (caitya) deserves special protection—so much so that even minor harm like dropping a leaf should be avoided.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and proper conduct in rule and society. Here he gives a concrete rule about managing trees: permit necessary pruning of common trees, while strictly safeguarding shrine-associated trees.