Shloka 18
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
यो नोपकर्तु शकनोति नापकर्तु महीपति: । न शक््यरूपश्रोद्धर्तुमुपेक्ष्यस्तादृशो भवेत्
yo nopakartuṁ śaknoti nāpakartu mahīpatiḥ | na śakyarūpaś chroddhartum upekṣyas tādṛśo bhavet ||
Bhīṣma nói: Nếu có một vị vua không thể ban ân cũng không thể gây hại—và việc tiêu diệt hoàn toàn lại không thấy là điều thích đáng—thì nên gạt sang một bên và mặc kệ vị ấy. Lời dạy nhấn mạnh sự thực dụng: khi liên minh hay đối địch đều vô ích, mà diệt trừ lại không hợp đạo lý hay thế cuộc, thì rút lui là khôn ngoan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When a ruler is neither useful as an ally (cannot benefit) nor dangerous as an enemy (cannot harm), and eliminating him is not appropriate, the best policy is strategic non-engagement—ignore and move on rather than waste resources.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises the king on practical governance and diplomacy, outlining how to respond to different types of rulers; here he recommends upekṣā (disregard) toward an ineffective king who is not worth alliance, hostility, or destruction.