Shloka 11
Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)
स्वदारतुष्टस्त्वृुतुकालगामी नियोगसेवी न शठो न जिद्दः । मिताशनो देवरत: कृतज्ञः सत्यो मृदुश्चानृशंस: क्षमावान्
svadāra-tuṣṭas tv ṛtukāla-gāmī niyoga-sevī na śaṭho na jihmaḥ | mitāśano devarataḥ kṛtajñaḥ satyo mṛduś cānṛśaṁsaḥ kṣamāvān ||
Bhīṣma nói: Người gia chủ phải bằng lòng với tình yêu dành riêng cho chính người vợ của mình, chỉ gần gũi nàng vào đúng thời kỳ thích hợp. Người ấy phải tuân theo các điều răn của kinh điển, không gian trá, không quanh co. Hãy ăn uống điều độ, chuyên tâm thờ phụng chư thiên, tỏ lòng tri ân đối với ân nhân, nói lời chân thật, giữ sự nhu hòa với mọi người, không bao giờ tàn nhẫn, và luôn luôn khoan dung.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma outlines the ethical ideal of a gṛhastha: marital fidelity and regulated sexuality, obedience to śāstric duty, moderation in food, devotion to the gods, gratitude, truthfulness, gentleness, non-cruelty, and forgiveness—virtues that stabilize both household and society.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he gives a concise list of qualities and disciplines expected of a righteous householder, presenting practical conduct rather than battlefield events.