Shloka 13
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
ब्राह्मण केवल वेदोंके स्वाध्यायसे ही कृतकृत्य हो जाता है। वह दूसरा कर्म करे या न करे। सब जीवोंके प्रति मैत्रीभाव रखनेके कारण वह मैत्र कहलाता है ।।
bhīṣma uvāca | brāhmaṇaḥ kevalaṃ vedānāṃ svādhyāyenaiva kṛtakṛtyo bhavati; sa dvitīyaṃ karma kuryād vā na vā | sarvabhūteṣu maitrībhāvaṃ dhārayann eva sa “maitra” iti kathyate || kṣatriyasyāpi yo dharmas taṃ te vakṣyāmi bhārata | dadyād rājan na yāceta, yajeta na ca yājayet, bharatanandana ||
Bhishma nói: “Một Bà-la-môn chỉ nhờ tự học Kinh Veda (svādhyāya) mà đã được viên mãn—dù có làm hay không làm những việc khác. Vì giữ lòng thân ái đối với mọi loài hữu tình, nên người ấy được gọi là ‘maitra’ (kẻ chuyên tâm nơi tình bằng hữu). Nay, hỡi Bharata, ta cũng sẽ nói cho con về dharma của kshatriya: hỡi bậc quân vương, người ấy nên bố thí nhưng không được cầu xin; nên tự mình cử hành tế lễ, nhưng không nên làm tư tế chủ lễ cho các tế lễ của người khác.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes role-based duties: a brahmin is fulfilled through Vedic self-study and universal friendliness, while a kshatriya should be generous without begging and should perform sacrifices for himself/kingdom without taking up the priestly function of conducting sacrifices for others.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising King Yudhiṣṭhira on dharma after the war, outlining ethical norms for different social roles—here contrasting brahminical discipline with the proper conduct of a ruling warrior.