Shloka 34
Bhīṣma on the Śara-Śayyā: Yudhiṣṭhira and Kṛṣṇa Approach the Eldest for Śānti
प्रतिलोमप्रसूतानां वर्णानां चैव य: स्मृत:
pratilomaprasūtānāṃ varṇānāṃ caiva yaḥ smṛtaḥ | deśa-jāti-kula-dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ caiva vettha ha | vedeṣu pratipāditānāṃ śiṣṭaiś ca kathitānāṃ dharmāṇāṃ ca sadā vidvān asi ||
Vaiśampāyana nói: “Ngươi cũng chẳng xa lạ gì với những quy tắc ứng xử dành cho kẻ sinh từ những kết hợp bị xem là ‘nghịch trật tự’, và cho các giai tầng pha tạp phát sinh từ đó. Ngươi hiểu rõ những dấu hiệu phân biệt của bổn phận theo vùng đất, theo cộng đồng, theo dòng tộc. Và từ lâu ngươi đã tinh thông các dharma được dạy trong Veda, lại được người có học và bậc tao nhã xác chứng bằng lời nói và thực hành.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is understood through multiple authorities: Vedic teaching, Smṛti prescriptions, and the lived guidance of śiṣṭas (exemplary learned people), along with contextual duties tied to region, community, and lineage.
Vaiśampāyana emphasizes the listener’s competence in dharma-discourse, noting that the person addressed already knows even complex social-legal categories (mixed classes and ‘reverse-order’ births) and the markers of customary duties, preparing the ground for further instruction in Śānti Parva.