Shloka 33
Bhīṣma on the Śara-Śayyā: Yudhiṣṭhira and Kṛṣṇa Approach the Eldest for Śānti
योगे सांख्ये च नियता ये च धर्मा: सनातना: । चातुर्वर्ण्यस्य यश्नोक्तो धर्मो न सम विरुध्यते
yoge sāṅkhye ca niyatā ye ca dharmāḥ sanātanāḥ | cāturvarṇyasya yaś cokto dharmo na samavirudhyate ||
Vaiśampāyana nói: “Những bổn phận vĩnh cửu được quy định trong Yoga và Sāṅkhya, cùng bổn phận đã dạy cho trật tự bốn varṇa—chúng không hề đối nghịch nhau. Nếu hiểu đúng, kỷ luật của sự chứng ngộ nội tâm và nghĩa vụ của đời sống xã hội–đạo đức có thể cùng tồn tại mà không mâu thuẫn.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the eternal disciplines taught in Yoga and Sāṅkhya do not conflict with the dharma prescribed for the four varṇas; inner spiritual practice and outward social-ethical duty can be harmonized rather than treated as rival systems.
In Śānti Parva’s instructional setting, Vaiśampāyana continues conveying a doctrinal clarification: different authoritative frameworks for dharma—philosophical/spiritual (Yoga, Sāṅkhya) and socio-ritual (cāturvarṇya duties)—are presented as compatible, guiding conduct after the war toward stability and right living.